Wat betekent ferritine

Ferritine is het eiwit waarin je lichaam ijzer opslaat. De waarde in je bloed loopt mee met de grootte van je voorraad, en dat maakt het de bruikbaarste enkele maat voor je ijzerstatus.

Voorraad, niet verbruik

Vergelijk het met de brandstoftank van een auto. Hemoglobine vertelt je of de motor loopt. Ferritine vertelt je hoeveel er nog in de tank zit. Je kunt prima rijden op een bijna lege tank, precies tot het moment dat het niet meer gaat.

Zo werkt het ook met ijzer. Je lichaam houdt je hemoglobine zo lang mogelijk op peil en put daarvoor eerst de voorraad uit. Bloedarmoede is dus niet het eerste signaal van een ijzerprobleem maar het laatste. Als je alleen hemoglobine meet, mis je alles wat daarvoor gebeurt.

Waarom een normaal bloedbeeld je niet geruststelt

Dit is de meest gemaakte denkfout rond ijzer. Een normaal bloedbeeld sluit een lage voorraad niet uit. Zat ferritine niet in het onderzoek dat je huisarts liet doen, dan weet je je voorraad simpelweg niet. Dat is iets anders dan weten dat hij goed is.

Wanneer een waarde laag is

Elk laboratorium hanteert zijn eigen ondergrens, en die ligt bij veel labs laag vergeleken met wat in de preventieve praktijk als comfortabel wordt gezien. Je kunt dus binnen de referentie vallen en toch een voorraad hebben die aan het opraken is. Daarover gaat het artikel over referentie versus optimaal.

Wat een lage waarde niet doet, is een oorzaak aanwijzen. Verlies via de menstruatie, een lage inname, een verminderde opname of verhoogd verbruik door duursport zijn allemaal mogelijk. Welke het is, blijkt niet uit het getal.

Waarom een hoge waarde kan misleiden

Ferritine is niet alleen een opslageiwit maar ook een acutefase-eiwit. Bij ontsteking of infectie stijgt de waarde, ongeacht je werkelijke voorraad. Prik je in de week nadat je griep hebt gehad, dan kan je ferritine er goed uitzien terwijl je voorraad dat niet is.

Om die reden staat hs-CRP vaak in hetzelfde panel: is die verhoogd, dan lees je de ferritinewaarde met een slag om de arm. Een structureel hoge ferritine zonder ontsteking is een reden om naar je huisarts te gaan.

Wat je ernaast meet

Ferritine alleen geeft een goed begin, maar de volledige ijzerstatus geeft het beeld. Serum ijzer laat zien wat er op dat moment circuleert, transferrine is het transporteiwit en de saturatie laat zien welk deel daarvan beladen is. Samen laten ze zien of het een voorraadprobleem is of een transportprobleem.

Meer hierover op de pagina over ferritine en ijzer laten testen.

Praktische punten bij het meten

• Prik niet in de week na een infectie. Ontsteking verhoogt de waarde.
• Neem je ijzersupplement die dag nog niet in. Anders meet je de piek van je capsule.
• Meet het effect van suppletie na 8 tot 12 weken. Eerder zie je te weinig verschil.
• Prik bij voorkeur 's ochtends, want serum ijzer schommelt over de dag.