Schildklier laten testen: TSH, fT4 en fT3

Je schildklier bepaalt mede het tempo van je stofwisseling. Werkt hij trager of juist sneller, dan merk je dat aan je energie, je gewicht, je temperatuur en je stemming. Drie waarden samen geven daar een bruikbaar beeld van.

TSH is het hormoon waarmee je hypofyse de schildklier aanstuurt. Het is een indirecte maat: als TSH stijgt, betekent dat dat de hypofyse harder moet duwen. Daarom wordt TSH vaak als eerste gemeten, en soms als enige.

Dat laatste is het probleem. TSH beweegt over de dag, verandert bij ziekte en stress, en kan normaal zijn terwijl de schildklierhormonen zelf aan de rand zitten. fT4 is het hormoon dat de schildklier maakt, fT3 is de actieve vorm die je cellen gebruiken. Sommige mensen zetten fT4 minder goed om in fT3, en dat zie je alleen als je fT3 ook meet.

Wanneer je dit laat meten

• Bij aanhoudende vermoeidheid die niet met slaap verbetert.
• Bij onverklaarde gewichtsverandering in beide richtingen.
• Als je het snel koud of juist warm hebt vergeleken met anderen.
• Bij een trage stoelgang, droge huid of haaruitval.
• Bij hartkloppingen, onrust of slecht slapen.
• Als er schildklierklachten in de familie voorkomen.

Wat er precies geprikt wordt

In het pakket Hormonen en Stress zitten deze drie samen met de geslachtshormonen, SHBG, prolactine, DHEA-S en ochtendcortisol.

Voorbereiding

Nuchter zijn hoeft niet. Wel geldt: prik bij voorkeur 's ochtends, en bij een vervolgmeting op ongeveer hetzelfde tijdstip, want TSH beweegt over de dag. Gebruik je schildkliermedicatie, neem die dan pas na de afname in en meld welk middel en welke dosering je gebruikt. Hoge doses biotine kunnen de bepaling verstoren, dus stop daar in overleg een paar dagen mee.

In welk pakket dit zit

Alleen deze marker laten meten kan ook. De drie waarden worden dan samen bepaald, want los TSH geeft een onvolledig beeld. Ter oriëntatie: aanbieders met een prikpost vragen doorgaans 59 tot 69 euro voor een enkele marker, en dan reis je er zelf naartoe.

Wat je uitslag betekent

De combinatie van de drie waarden vertelt meer dan elke waarde apart. Een verhoogd TSH met een normaal fT4 leest anders dan een verhoogd TSH met een verlaagd fT4. Je krijgt per waarde uitleg en de onderlinge samenhang erbij.

Een bloedtest stelt hier geen schildklieraandoening vast. Wijzen de waarden die kant op, dan is dat een reden om naar je huisarts te gaan, die het beeld kan aanvullen met antistoffen of een echo.

Over het verschil tussen de labreferentie en een streefwaarde gaat dit artikel. Voel je je slecht terwijl je waarde binnen de referentie valt, lees dan dit artikel.