Hoe vaak moet je je bloed laten prikken
Te vaak meten kost geld en levert ruis op. Te weinig meten betekent dat je nooit ziet of iets werkt. De juiste tussenpoos hangt af van de marker, want die bewegen niet allemaal even snel.
De vuistregel
Verander je iets in voeding, training of supplementen, meet dan na 8 tot 12 weken opnieuw. Verander je niets, dan is één keer per jaar genoeg. Dat is het hele verhaal, en alles hieronder is de nuance erbij.
Hoe snel markers bewegen
| Snelheid | Markers | Zinvolle tussenpoos |
|---|---|---|
| Dagen | Glucose, triglyceriden, creatinekinase, hs-CRP, serum ijzer | Alleen zinvol bij een concrete vraag |
| Weken | Vitamine B12 bij suppletie, ferritine, insuline | 8 tot 12 weken |
| Maanden | HbA1c, vitamine D, ApoB, LDL | 12 weken of langer |
| Nauwelijks | Lp(a) | Eén keer in je leven |
HbA1c is het duidelijkste voorbeeld. Die geeft het gemiddelde over ongeveer drie maanden weer, dus na zes weken opnieuw meten laat per definitie maar de helft van het effect zien.
Waarom de tweede meting het meest oplevert
Eén meting vertelt je waar je nu staat, met alle toevalligheden van die ochtend erin: hoe je sliep, of je getraind had, of je ziek was geweest. Twee metingen onder vergelijkbare omstandigheden vertellen je welke kant het op beweegt. Dat tweede is waar je op kunt sturen, en het is precies wat de meeste mensen overslaan.
Dus als je twijfelt tussen een groot pakket nu of een kleiner pakket dat je twee keer doet: kies het tweede.
Meet steeds onder dezelfde omstandigheden
- Hetzelfde tijdstip. Vooral bij testosteron en cortisol, die een dagritme hebben.
- Dezelfde nuchtere staat. Zie nuchter prikken.
- Niet vlak na zware training, en niet in de week na een infectie.
- Bij vrouwen: hetzelfde punt in je cyclus. Zie vrouwen en hormonen.
Wanneer vaker meten wel zinvol is
Bij monitoring tijdens TRT, peptiden of GLP-1-medicatie ligt het anders. Daar volg je een lopend traject en wil je zien of het lichaam het goed verdraagt, niet alleen of een aanpassing effect heeft. Zie sporters en TRT, peptiden en GLP-1 monitoring.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik mijn bloed laten prikken?
Na 8 tot 12 weken als je iets verandert, anders jaarlijks.
Bij een lopend traject met TRT, peptiden of GLP-1 ligt dat anders, dan meet je elke drie tot zes maanden.
Waarom niet eerder dan 8 weken?
Omdat de meeste markers dan nog te weinig bewogen zijn.
HbA1c geeft het gemiddelde over ongeveer drie maanden. Na zes weken zie je daar per definitie maar de helft van het effect.
Wat is er mis met vaak meten?
Je meet dan vooral ruis.
Bij veertig markers valt er statistisch bijna altijd eentje buiten het bereik zonder dat het iets betekent. Meten met een vraag is zinvoller dan meten uit gewoonte.
Groot pakket één keer, of klein pakket twee keer?
Klein pakket, twee keer.
De vergelijking tussen twee metingen zegt meer dan een momentopname met veel markers. Richting boven aantal.
Moet ik precies hetzelfde tijdstip aanhouden?
Voor hormonen wel.
Testosteron en cortisol hebben een dagritme. Meet je de tweede keer op een ander moment, dan meet je vooral het verschil in klok.
Let op: een bloedtest geeft je inzicht en richting. Hij toont een aandoening niet aan en sluit er ook geen uit. De uitslagen zijn bedoeld voor preventie en voor het volgen van verandering, niet als diagnose. Heb je klachten of waarden buiten de referentie, ga dan naar je huisarts.